Yurt Dışı Çalışma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

Yurt içi ve yurt dışı başvuru farkı nedir?

Türkiye'de çalışmak isteyen yabancılar için çalışma izni başvurusu iki farklı yolla yapılabilir: yurt içinden başvuru ve yurt dışından başvuru.

Yurt içinden başvuru için yabancının Türkiye'de geçerli bir ikamet izni olması gerekir ve bu ikamet izninin en az 6 ay süreli olması gerekir. Bu, kartın bitmesine 6 ay kalması anlamına gelmez; kartın toplam geçerlilik süresinin en az 6 ay olması gerekir.

Yurt dışından başvuruda ise kişinin Türkiye'de ikamet izni olması zorunlu değildir. Türkiye'de oturma izni olmayan bir yabancı da yurt dışından çalışma izni başvurusu yapabilir. Bu rehber yurt dışı başvurusunu ele alır.

Yurt dışı çalışma izni başvurusu nereden yapılır?

Yurt dışı çalışma izni başvurusu, yabancının kendi ülkesindeki veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliği üzerinden başlatılır. Yabancı Türkiye'de bulunuyorsa, önce Türkiye'den çıkış yapması, ardından bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğundan başvurması gerekir.

Her ülkenin uygulaması aynı olmayabilir. Bazı konsolosluklar başvuruları doğrudan kabul ederken bazıları vize merkezleri aracılığıyla işlem yapar; bazıları randevu sistemiyle çalışır. Bu nedenle başvuru öncesinde ilgili ülkedeki Türk konsolosluğunun veya vize merkezinin çalışma sistemi (randevu, evrak teslimi, başvuru yöntemi) mutlaka önceden öğrenilmelidir.

Başvurudan önce işveren ve görev neden değerlendirilmelidir?

Yurt dışı çalışma izni dışarıdan basit görünse de dikkatli hazırlanması gereken ciddi bir süreçtir. Başvuruda yalnızca yabancının pasaportu değil; Türkiye'deki işverenin durumu, yapılacak iş, görev tanımı, iş sözleşmesi, yabancının geçmiş giriş-çıkış durumu ve varsa giriş yasağı veya tahdit kodu birlikte değerlendirilir.

Şirket üzerinden başvurularda iş yerinin şartları önemlidir: yeterli sayıda Türk vatandaşı çalışan (genel kuralda 5 Türk çalışan şartı), şirketin sermaye durumu ve mali yeterliliği, yabancının görevi ve görev tanımı. Ev hizmetleri başvurularında ise her ev işi için izin alınamaz; genellikle çocuk, yaşlı veya hasta bakımı değerlendirilir.

Bu nedenle başvuruya başlamadan önce yabancının yapacağı işin çalışma iznine uygun olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

Uygulamada birçok yabancı, çalışma izni vaadiyle yanlış yönlendirilebiliyor veya mağdur edilebiliyor. Başvuruya başlamadan önce dosyanın uygunluğunu bir uzmana değerlendirtmek en güvenli yoldur.

Adım adım başvuru süreci

1. Ön değerlendirme: Yabancının durumu, mesleği, başvuru türü ve işverenin şartları birlikte incelenir. Dosya baştan doğru değerlendirilmezse sonraki aşamalarda zaman kaybı veya olumsuz sonuç yaşanabilir.

2. Evrak hazırlığı: Hem yabancıya hem işverene ait belgeler hazırlanır. Pasaportun güncel olması, genel olarak en az 14 ay geçerli olması ve fotoğrafın son 6 ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf olması tavsiye edilir.

3. İş sözleşmesi: Yabancı ile işveren arasında belirli süreli iş sözleşmesi düzenlenir; yabancının görev tanımı başvurunun temelini oluşturur. Yanlış veya uygun olmayan görev tanımı redde neden olabilir. Bazı konsolosluklar sözleşmenin aslını veya noter onaylı belge isteyebilir.

4. Konsolosluk başvurusu ve referans numarası: Yabancı, konsolosluğa/vize merkezine başvurur; başvuru kabul edilirse referans numarası verilir. Bu numara, Türkiye'deki işverenin online başvuruyu başlatabilmesi için gereklidir. Referans numarasının çıkma süresi ülkeye ve yoğunluğa göre bir hafta ile bir ay arasında değişebilir.

5. Türkiye'de online başvuru: Referans numarası alındıktan sonra Türkiye'deki işveren, çalışma izni sistemi üzerinden online başvuru yapar ve e-imza ile onaylar. En küçük bilgi hatası bile başvurunun uzamasına veya olumsuz değerlendirilmesine neden olabilir.

6. Bakanlık değerlendirme ve onay: Dosya Bakanlık tarafından değerlendirilir; uygun bulunursa çalışma izni onaylanır ve harç/kart bedeli ödenir. Süreç boyunca ek belge talebi veya süre sınırları olabileceğinden başvuru düzenli takip edilmelidir.

7. Türkiye'ye giriş, SGK işe girişi ve adres kaydı: Süreç vizeyle bitmez. Yabancının Türkiye'ye girişinden itibaren 30 gün içinde işveren SGK işe giriş bildirgesini yapmalı ve yabancı 20 iş günü içinde adres kaydını tamamlamalıdır. Bu yükümlülüklerin kaçırılması idari para cezasına ve ileride uzatma sürecinde sorunlara yol açabilir.

Genel olarak istenen belgeler

İstenen belgeler başvuru türüne, iş yerine, yabancının uyruğuna ve başvuru yapılacak konsolosluğa göre değişebilir. Genel olarak aşağıdaki belgeler hazırlanır.

En sık yapılan hatalar ve başvuru öncesi kontrol listesi

En sık hata, dosyanın baştan doğru değerlendirilmeden sürece başlanmasıdır: işveren şartlarına bakmadan başvurmak, giriş yasağı/tahdit kodu kontrol etmemek, iş sözleşmesini yanlış hazırlamak veya konsolosluğun istediği belgeleri eksik sunmak. Bunlar referans numarasının gecikmesine, başvurunun uzamasına veya reddine yol açabilir.

Başvurudan önce kontrol edin: yabancının giriş yasağı ve tahdit kodu durumu; işverenin başvuruya uygunluğu; görevin çalışma iznine uygunluğu; ev hizmetlerinde bakım ihtiyacı ve işveren geliri; şirket başvurusunda çalışan sayısı, mali durum ve görev tanımı; konsolosluğun belge ve randevu sistemi; iş sözleşmesinin doğru hazırlanması.

Onaydan sonra takip edin: Türkiye'ye giriş tarihi; 30 gün içinde SGK işe giriş bildirgesi; 20 iş günü içinde adres kaydı.